(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
16.8. అధ్యాయః 008
Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Topics
అర్జునేన వసుదేవసమాశ్వాసనపూర్వకం సకలపౌరాన్ప్రతి నాతిచిరాదేవ ద్వారకాయాః సముద్రేణ సమాప్లావననివేదనపూర్వకం సర్వేషామింద్రప్రస్థంప్రతి ప్రయాణసంనాహసంచోదనా॥ 1 ॥ తథా పరేద్యుర్యోగేన శరీరంత్యక్తవతో వసుదేవస్య పత్నీభిః సహ సంస్కరణపూర్వకం రామకృష్ణశరీరయోర్దాహనం॥ 2 ॥
తతో వజ్రార్జునపురస్కారేణ సకలపౌరజనే పురఃపునః ప్రయాతే సముద్రేణ పశ్చాద్భాగే పౌరజనముక్తతత్తద్భాగస్య స్వజలేన సమాక్రమణం॥ 3 ॥
అర్జునేన మధ్యేమార్గం చోరాపహృతావశిష్టయాదవకలత్రాదిభిః సహ స్వదేశమేత్య యుధిష్ఠిరాజ్ఞయా వజ్రస్యేంద్రప్రస్థరాజ్యేఽభిషేచనం।
తథా సాత్యకిసుతాదీనాం తత్రతత్ర రాజ్యేఽభిషేచనం॥ 3 ॥
రుక్మిణ్యాదిభిః కాభిశ్చిదగ్నిప్రవేశనం। సత్యభామాదిభిః కాభిశ్చన తపసే వనగమనం॥ 4 ॥
Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

ఏవముక్తః స బీభత్సుర్మాతులేని పరంతప।
దుర్మనా దీనవదనో వసుదేవమువాచ హ॥ 16-8-1(97095)
నాహం వృష్ణిప్రవీరేణ బంధుభిశ్చైవ మాతుల।
విహీనాం పృథివీం ద్రష్టుం శక్తశ్చిరమిహ ప్రభో॥ 16-8-2(97096)
రాజా చ భీమసేనశ్చ సహదేవశ్చ పాండవః।
నకులో యాజ్ఞసేనీ చ షడేకమనసో వయం॥ 16-8-3(97097)
రాజ్ఞః సంక్రమణే చాపి కామోఽయం నిత్యమేవ హి।
తమిమం విద్ధి సంప్రాప్తం కాలం కాలవిదాంవర॥ 16-8-4(97098)
సర్వథా వృష్ణిదారాంస్తు బాలం వృద్ధం తథైవ చ।
నయిష్యే పరిగృహ్యాహమింద్రప్రస్థమరిందమ॥ 16-8-5(97099)
ఇత్యుక్త్వా దారుకమిదం వాక్యమాహ ధనంజయః।
అమాత్యాన్వృష్ణివీరాణాం ద్రష్టుమిచ్ఛామి మాచిరం॥ 16-8-6(97100)
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం సుధర్మాం యాదవీం సభాం।
ప్రవివేశార్జునః శూరః శోచమానో మహాభుజః॥ 16-8-7(97101)
తమాసనగతం తత్ర సర్వాః ప్రకృతయస్తథా।
బ్రాహ్మణా నాగరాస్తత్ర పరివార్యోపతస్థిరే॥ 16-8-8(97102)
తాందీనమనసః సర్వాన్విమూఢాన్గతచేతసః।
ఉవాచేదం వచః కాలే పార్థో దీనతరస్తథా॥ 16-8-9(97103)
శక్రప్రస్థమహం నేష్యే పృష్ణంధకజనం స్వయం।
ఇదం తు నగరం సర్వం సముద్రః ప్లావయిష్యతి॥ 16-8-10(97104)
సజ్జీకురుత యానాని రత్నాని వివిధాని చ।
వజ్రోఽయం భవతాం రాజా శక్రప్రస్థే భవిష్యతి॥ 16-8-11(97105)
సప్తమే దివసే చైవ రవౌ విమల ఉద్గతే।
బహిర్వత్స్యామహే సర్వే సజ్జీభావత మాచిరం॥ 16-8-12(97106)
ఇత్యుక్తాస్తేన తే సర్వే పార్థేనాక్లిష్టకర్మణా।
సజ్జమాశు తతశ్చక్రుః స్వసిద్ధ్యర్థం సముత్సుకాః॥ 16-8-13(97107)
తాం రాత్రిమవసత్పార్థః కేశవస్య నివేశనే।
మహతా శోకమోహేన సహసాఽభిపరిప్లుతః॥ 16-8-14(97108)
శ్వోభూతేఽథ తతః శౌరిర్వసుదేవః ప్రతాపవాన్।
యుక్త్వాఽఽత్మానం మహాతేజా జగామ గతిముత్తమాం॥ 16-8-15(97109)
తతః శబ్దో మహానాసీద్వసుదేవనివేశనే।
దారుణః క్రోశతీనాం చ రుదతీనాం చ యోషితాం॥ 16-8-16(97110)
ప్రకీర్ణమూర్ధజాః సర్వా విముక్తాభరణస్రజః।
ఉరాంసి పాణిభిర్ఘ్నంత్యో వ్యలపంతకరుణం స్త్రియః। 16-8-17(97111)
తం దేవకీ చ భద్రా చ రోహిణీ మదిరా తథా।
అన్వారోఢుం వ్యవసితా భర్తారం యోషితాం వరాః॥ 16-8-18(97112)
తతః శౌరిం నృయుక్తేన బహుమూల్యేన భారత।
యానేన మహతా పార్థో బహిర్నిష్క్రామయత్తదా॥ 16-8-19(97113)
తమన్వయుస్తత్రతత్రం దుఃఖసోకసమన్వితాః।
ద్వారకావాసినః సర్వే పౌరజానపదా హితాః॥ 16-8-20(97114)
తస్యాశ్వమేధికం ఛత్రం దీప్యమానాశ్చ పావకాః।
పురస్తాత్తస్య యానస్య యాజకాశ్చ తతో యయుః॥ 16-8-21(97115)
అనుజగ్ముశ్చ తం వీరం దేవ్యస్తా వై స్వలంకృతాః॥
స్త్రీసహస్రైః పరివృతా వధూభిశ్చ సహస్రశః॥ 16-8-22(97116)
యస్తు దేశః ప్రియస్తస్య జీవతోఽభూన్మహాత్మనః।
తత్రైనముపసంకల్ప్య వితృమేధం ప్రచక్రిరే॥ 16-8-23(97117)
తం చితాగ్నిగతం వీరం శూరపుత్రం వరాంగనాః।
తతోన్వారురుహుః పత్న్యశ్చతస్రః పతిలోకగాః॥ 15-8-24(97118)
తం వై చతసృభిః స్త్రీభిరన్వితం పాండునందనః।
అదాహయచ్చందనైశ్చ గంధైరుచ్చావచైరపి॥ 16-8-25(97119)
తతః ప్రాదురభూచ్ఛబ్దః సమిద్ధస్య విభావసోః।
సామగానాం చ నిర్ఘోషో నరాణాం రుదతామపి॥ 16-8-26(97120)
తతో వజ్రప్రధానాస్తే వృష్ణ్యంధకకుమారకాః।
సర్వే చైవోదకం చక్రుః స్త్రియశ్చైవ మహాత్మనః। 16-8-27(97121)
అలుప్తధర్మస్తం ధర్మం కారయిత్వా స ఫల్గునః।
జగామ వృష్ణయో యత్ర వినష్టా భరతర్షభ॥ 16-8-28(97122)
స తాందృష్ట్వా నిపతితాన్కదనే భృశదుఃఖితః।
బభూవాతీవ కౌరవ్యః ప్రాప్తకాలం చకార హ॥ 16-8-29(97123)
యథాప్రధానతశ్చైవ చక్రే సర్వాస్తథా క్రియాః।
యే హతా బ్రహ్మశాపేన ముసలైరేరకోద్భవైః॥ 16-8-30(97124)
`తతో భగవతో దేహం దృష్ట్వా శిష్యః ప్రలప్య చ।
స్మృత్వా తద్వచనం సర్వం మోహశోకోపబృంహితః॥' 16-8-31(97125)
తతః శరీరే రామస్య వాసుదేవస్య చోభయోః।
అన్వీక్ష్య దాహయామాస పురుషైరాప్తకారిభిః॥ 16-8-32(97126)
స తేషాం విధివత్కృత్వా ప్రేతకార్యాణి పాండవః।
సప్తమే దివసే ప్రాయాద్రథమారుహ్య సత్వరః॥ 16-8-33(97127)
అశ్వయుక్తై రథైశ్చాపి గోఖరోష్ట్రయుతైరపి।
స్త్రియస్తా వృష్ణివీరాణాం రుదంత్యః శోకకర్శితాః॥ 16-8-34(97128)
అనుజగ్ముర్మహాత్మానం పాండుపుత్రం ధనంజయం।
భృత్యాశ్చాంధకవృష్ణీనాం సాదినో రథినశ్చ యే॥ 16-8-35(97129)
వీరహీనా వృద్ధబాలాః పౌరజానపదాస్తథా।
యయుస్తే పరివార్యాథ కలత్రం పార్థశాసనాత్॥ 16-8-36(97130)
కుంజరైశ్చ గజారోహా యయుః శైలనిర్భస్తథా।
సపాదరక్షైః సంయుక్తాః సోత్తరాయుధికా యయుః॥ 16-8-37(97131)
పుత్రాశ్చాంధకవృష్ణీనాం సర్వే పార్థమనువ్రతాః।
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్చైవ మహాధనాః॥ 16-8-38(97132)
దశ షట్ చ సహస్రాణి వాసుదేవావరోధనం।
పురస్కృత్య యయుర్వజ్రం పౌత్రం కృష్ణస్య ధీమతః॥ 16-8-39(97133)
బహూని చ సహస్రాణి ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ।
భోజవృష్ణ్యంధకస్త్రీణాం హతనాథాని నిర్యయుః॥ 16-8-40(97134)
తత్సాగరసమప్రఖ్యం వృష్ణిచక్రం మహర్ద్ధిమత్।
ఉవాహ రథినాంశ్రేష్ఠః పార్థః పరపురంజయః॥ 16-8-41(97135)
నిర్యాతే తు జనే తస్మిన్సాగరో మకరాలయః।
ద్వారకాం రత్నసంపూర్ణాం జలేనాప్లావయత్తదా॥ 16-8-42(97136)
యద్యద్ధి పురుషవ్యాఘ్రో భూమేస్తస్యా వ్యముంచత।
తత్తత్సంప్లావయామాస సలిలేన స సాగరః॥ 16-8-43(97137)
తదద్భుతమభిప్రేక్ష్య ద్వారకావాసినో జనాః।
తూర్ణాత్తూర్ణతరం జగ్మురహో దైవమితి బ్రువన్॥ 16-8-44(97138)
కాననేషు చ రంయేషు పర్వతేషు నదీషు చ।
నివసన్నానయామాస వృష్ణిదారాంధనంజయః॥ 16-8-45(97139)
స పంచనదమాసాద్య ధీమానతిసమృద్ధిమత్।
దేశే గోపశుధాన్యాఢ్యే నివాసమకరోత్ప్రభుః॥ 16-8-46(97140)
తతో లోభః సమభవద్దస్యూనాం నిహతేశ్వరాః।
దృష్ట్వా స్త్రియో నీయమానాః పార్థేనైకేన భారత॥ 16-8-47(97141)
తతస్తే పాపకర్మాణో లోభోపహతచేతసః।
ఆభీరా మంత్రయామాసుః సమేత్యాశుభదర్శనాః॥ 16-8-48(97142)
అయమేకోఽర్జునో ధన్వీ వృద్ధబాలం హతేశ్వరం।
నయత్యస్మానతిక్రంయ్ యోధాశ్చేమే హతౌజసః॥ 16-8-49(97143)
తతో యష్టిప్రహరణా దస్యవస్తే సహస్రశః।
అభ్యధావంత వృష్ణీనాం తం జనం లోప్త్రహారిణః॥ 16-8-50(97144)
మహతా సింహనాదేన త్రాసయంతః పృథగ్జనం।
అభిపేతుర్ధనార్థం తే కాలపర్యాయచోదితాః॥ 16-8-51(97145)
తతో నివృత్తః కౌంతేయః సహసా సపదానుగః।
ఉవాచ తాన్మహాబాహురర్జునః ప్రహసన్నివ॥ 16-8-52(97146)
నివర్తధ్వమధర్మజ్ఞా యది జీవితుమిచ్ఛథ।
ఇదానీం శరనిర్భిన్నాః శోచధ్వం నిహతా మయా॥ 16-8-53(97147)
తథోక్తాస్తేన వీరేణి కదర్తీకృత్య తద్వచః।
అభిపేతుర్జనం మూఢా వార్యమాణాః పునఃపునః॥ 16-8-54(97148)
తతోఽర్జునో ధనుర్దివ్యం గాండీవమజరం మహత్।
కఆరోపయితుమారేభే యత్నాదివ కథంచన॥ 16-8-55(97149)
చకార సజ్యం కృచ్ఛ్రేణి సంభ్రమే తుములే సతి।
చింతయామాస శస్త్రాణి న చ సస్మార తాన్యపి॥ 16-8-56(97150)
వైకృతం తన్మహద్దృష్ట్వా భుజవీర్య తథా యుధి।
దివ్యానాం చ మహాస్త్రాణాం వినాశాద్వ్రీడితోఽభవత్॥ 16-8-57(97151)
వృష్ణియోధాశ్చ తే సర్వే గజాశ్వరథయోధినః।
న శేకురావర్తయితుం హ్రియమాణం స్వకం ధనం॥ 16-8-58(97152)
కలత్రస్య బహుత్వాద్ధి సంపతన్సు తతస్తతః।
ప్రయత్నమకరోత్పార్థో జనస్య పరిరక్షణే॥ 16-8-59(97153)
మిషతాం సర్వయోధానాం తతస్తాః ప్రమదోత్తమాః।
సమంతతోవకృష్యంత కామాచ్చాన్యాః ప్రవవ్రజుః॥ 16-8-60(97154)
తతో గాండీవనిర్ముక్తైః శరైః పార్థో ధనంజయః।
జఘాన దస్యూన్సోద్వేగో వృష్ణిభృత్యైః సహస్రశః॥ 16-8-61(97155)
క్షణేన తస్య తే రాజన్క్షయం జగ్మురజిహ్మగాః।
అక్షయా హి పురా భూత్వా క్షీణాః క్షతజభోజనాః॥ 16-8-62(97156)
స శరక్షయమాసాద్య దుఃఖశోకసమాహతః।
ధనుష్కోట్యా తదా దస్యూనవధీత్పాకశాసనిః॥ 16-8-63(97157)
[ప్రేక్షతస్త్వేవ పార్థస్య వృష్ణ్యంధకవరస్త్రియః।
జగ్మురాదాయ తే ంలేచ్ఛాః సమంతాజ్జనమేజయ॥] 16-8-64(97158)
ధనంజయస్తు దైవం తన్మనసాఽచింతయత్ప్రభుః।
దుఃఖసోకసమావిష్టో నిఃశ్వాసపరమోఽభవత్॥ 16-8-65(97159)
అస్త్రాణాం చ ప్రణాశేన బాహువీర్యస్య చ క్షయాత్।
ధనుషశ్చావిధేయత్వాచ్ఛరాణాం సంక్షయేణ చ॥ 16-8-66(97160)
బభూవ విమనాః పార్థో దైవమిత్యునుచింతయన్।
న్యవర్తత తతో రాజన్నేదమస్తీతి చింతయన్॥ 1-8-67(97161)
తతః శేషం సమాదాయ కలత్రస్య మహామతిః।
హృతభూయిష్ఠరత్నస్య కురుక్షేత్రమవాతరత్॥ 16-8-68(97162)
యుధిష్ఠిరస్యానుమతే వంశకర్తౄన్కుమారకాన్।
న్యవేశయత కౌరవ్యస్తత్రతత్ర ధనంజయః॥ 16-8-69(97163)
హార్దిక్యతనయం పార్థో నగరే మృత్తికావతే।
అశ్వపతిం ఖాండవారణ్యే రాజ్యే తత్ర న్యేవశయత్।
భోజరాజకలత్రం చ హృతశేషం నరోత్తమః॥ 16-8-70(97164)
తథా వృద్ధాంశ్చ బాలాంశ్చ స్త్రియశ్చాదాయ పాండవః।
వీరైర్విహీనాన్సర్వాంస్తాఞ్శక్రప్రస్థే న్యవేశయత్॥ 16-8-71(97165)
యౌయుధానిం సరస్వత్యాః పుత్రం సాత్యకినః ప్రియం।
న్యవేశయత ధర్మాత్మా వృద్ధబాలపురస్కృతం॥ 16-8-72(97166)
ఇంద్రప్రస్థే దదౌ రాజ్యం వ్రజ్రాయ పరవీరహా।
వజ్రేణాక్రూరదారాస్తు వార్యమాణాః ప్రవవ్రజుః॥ 16-8-73(97167)
రుక్మిణీ త్వథ గాంధారీ శైబ్దా హైమవతీత్యపి।
దేవీ జీంబవతీ చైవ వివిశుర్జాతవేదసం॥ 16-8-74(97168)
సత్యభామా తథైవాన్యా దేవ్యః కృష్ణస్య సంమతాః।
వనం ప్రవివిశూ రాజంస్తాపస్యే కృతనిశ్చయాః॥ 16-8-75(97169)
ద్వారకావాసినో యే పురుషాః పార్థమభ్యయుః।
యథార్హం సంవిభజ్యైనాన్వజ్రే పర్యదదజ్జయః॥ 16-8-76(97170)
స తత్కృత్వా ప్రాప్తకాలం బాష్ణేణాపిహితోఽర్జునః।
కృష్ణద్వైపాయనం వ్యాసం దదర్శాసీనమాశ్రమే॥ ॥ 16-8-77(97171)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే మౌసలపర్వణి అష్టమోఽధ్యాయః॥ 8 ॥

Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Footnotes
7-8-32 అన్విష్య దాహయామాసేతి ఝ.పాఠః॥ 7-8-44 బ్రువన్ అబ్రువన్॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.